Vroegere items

Een knipoog naar vervuilde bagger

Tussen de jaren 50 en 80 is er in Nederland en in de andere landen aan de Rijn door industrieën ongebreideld vuil geloosd op deze rivier. Gelukkig is men in de jaren daarna tot een beter inzicht gekomen en worden de rivieren en de aftakkingen daarvan, zoals de IJssel, steeds schoner. De IJssel mondt bij Kampen uit in het Ketelmeer. Men had ontdekt dat de zware metalen zich over het algemeen hechten aan het rivierslib, waardoor het water en zand van het Ketelmeer niet vervuild waren. Het vervuilde slib zou echter wel verder in de bodem zakken en het grondwater kunnen vervuilen. In de beginjaren 2000 is een aanvang gemaakt met het verwijderen van deze slib. Maar waar gaat dat naartoe…

Op uitnodiging van Vereniging Nederlandse Gemeenten was ik op bezoek op het “Depot IJsseloog”. Er is in het Ketelmeer een kunstmatig eiland aangelegd waarvan de ligging en vorm, vanuit de lucht, doet denken aan een oog. Bevlogen medewerkers van Rijkswaterstaat zijn natuurminners op dit eiland. Enthousiast vertellen ze over hun werk, de dagelijkse gang van zaken en wat ze verder meemaken. Inmiddels gaat de natuur zijn gang aldaar en hebben zich reeën op het eiland gevestigd. De flora en fauna op dit eiland is zeer bijzonder geworden omdat maar weinig mensen op dit eiland komen. De draaiende pompen en machines doen de witte reigers geen angst aan jagen.

Het eiland bestaat uit een grote ronde put omringd door een dijk. De diepte van de put is 45 meter en heeft een doorsnee van 1000 meter. Onder de dijk door lopen buizen waardoor het vervuilde slib, welke door schepen aangevoerd is, op de bodem van het meer verspreid wordt. Het depot kan 20 miljoen kubieke-meter vervuild slib aan. Naar verwachting kan er nog 10 jaar worden geloosd in dit depot. Om te voorkomen dat het vervuilde slib met het water naar buiten (door de dijken) sijpelt heeft men een kunstmatige onderdruk gecreëerd in dit meer. De waterstand wordt 5 meter lager gehouden dan het Ketelmeer er omheen. Hierdoor ontstaat er een druk van buiten af waardoor het onmogelijk is dat er water en/of vuil naar buiten stroomt. Door de zanddijken sijpelt echter wel water (bedoeld) naar binnen, dit schonere water van het Ketelmeer wordt door de zandlaag automatisch gezuiverd en komt bovenop het vervuilde slib en water terecht en sluit daarmee de zaak af. Aangezien de waterstand 5 meter onder het niveau van het Ketelmeer moet blijven wordt vervolgens het schone water (dus de toplaag) weer geloosd op het Ketelmeer. Het mes snijdt dus aan 2 kanten. Het slib is geconcentreerd op één plaats en het eiland zuivert ook nog het huidige water van het Ketelmeer.

Na de toelichting op alles door Rijkswaterstaat, zat ik te wachten op de uitleg voor afvoer van het slib. Die oplossing werd echter niet gegeven. Er is (nog) geen oplossing voor deze vervuilde grond. De oplossing is echter nu wel dat op diverse plaatsen in Nederland vervuilde rivierslib en grond verwijderd is (zelfs de bagger uit de Utrechtse grachten is hier naar toe gebracht) en dat het nu oneindig gecontroleerd en geconcentreerd onder verantwoording van de Nederlandse overheid op één plaats ligt. Aan de medewerker van Rijkswaterstaat opperde ik, dat er wellicht over 20 of 30 jaar zonder meer een oplossing is en dat men middelen heeft uitgevonden om deze grond te reinigen of te vernietigen. Zijn antwoord daarop was, dat het ook wel andersom zou kunnen zijn. Dat men tegen die tijd zegt, dat deze grond voor levering van energie gebruikt had kunnen worden en dat het jammer is dat het nu allemaal weer opgegraven moet worden. Maar goed, we weten waar het nu veilig ligt.

Wibe Sierksma
D66